50 skrzypków powalczy w Konkursie Wieniawskiego

Prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak uważa, że konkurs jest wyjątkowym wydarzeniem o najwyższej randze w świecie muzyki klasycznej. Podkreśla, że przyciąga wybitnych młodych muzyków z całego świata, a muzyka klasyczna łączy ludzi i łagodzi obyczaje – co, w jego ocenie, jest szczególnie potrzebne w świecie podziałów i silnych emocji.

Konkurs po raz pierwszy odbył się w 1935 roku i jest najstarszym tego rodzaju wydarzeniem skrzypcowym na świecie. W 1952 roku przeniesiono go z Warszawy do Poznania, gdzie odbywa się co pięć lat. Należy również do grona członków założycieli Światowej Federacji Międzynarodowych Konkursów Muzycznych, powołanej w 1957 roku w Genewie.

W tegorocznej edycji zgłoszenia do pierwszego etapu preselekcji nadesłały 252 osoby z 36 krajów na czterech kontynentach. Najwięcej aplikacji pochodziło z Chin, Japonii, Polski, Korei Południowej i Stanów Zjednoczonych. Wymogi regulaminowe spełniło 236 skrzypków, a do konkursu zakwalifikowano ostatecznie 50 osób.

Patron konkursu, Henryk Wieniawski, był jednym z najwybitniejszych wirtuozów skrzypiec swojej epoki i cenionym kompozytorem. Koncertował w najważniejszych ośrodkach muzycznych Europy i Ameryki, popularyzując własną twórczość. Jego utwory nadal zajmują ważne miejsce w historii muzyki skrzypcowej i repertuarze współczesnych artystów.

Twórczość Wieniawskiego będzie podstawą programu I etapu i powróci w finale. Każdy recital w pierwszym etapie obejmie co najmniej dwa utwory. Jeśli wykonanie programu obowiązkowego potrwa krócej niż 25 minut, uczestnik będzie mógł dodać wybraną kompozycję – od baroku po muzykę współczesną.

W finale troje najlepszych muzyków wykona jeden z dwóch koncertów skrzypcowych Wieniawskiego: „I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14” albo „II Koncert skrzypcowy d-moll op. 22”. Program obejmie także utwory m.in. Béli Bartóka, Ludwiga van Beethovena, Antonína Dvořáka, Edvarda Griega i Roberta Schumanna. Sonaty, rapsodie i koncerty z II etapu oraz półfinału mają pozwolić uczestnikom pokazać technikę, dojrzałość interpretacyjną i wrażliwość na różne style.

Rozbudowany program konkursu obejmie utwory z różnych epok i nurtów stylistycznych. Obok kanonicznych pozycji repertuaru skrzypcowego znajdą się w nim rzadziej wykonywane dzieła, co pozwoli uczestnikom zaprezentować różnorodne umiejętności, a publiczności poznać szeroki repertuar muzyki skrzypcowej.

Konkurs zainauguruje 8 października koncert z udziałem wiolonczelistki Taeyeon Kim. Artystka zdobyła II nagrodę i nagrodę publiczności Klara Audience Prize na Konkursie Królowej Elżbiety oraz I nagrodę i dziewięć nagród specjalnych na Międzynarodowym Konkursie Wiolonczelowym im. Witolda Lutosławskiego. Jej występ ma podkreślać otwartość wydarzenia na młodych artystów i pokazać muzykę smyczkową z szerszej perspektywy.

Taeyeon Kim wystąpi z Orkiestrą Filharmonii Poznańskiej pod batutą Łukasza Borowicza. Zagra partię solową w I Koncercie wiolonczelowym a-moll op. 33 Camille’a Saint-Saënsa. Przed koncertem zabrzmi Uwertura Antoniego Szałowskiego, a po przerwie III Symfonia Grażyny Bacewicz.

Przesłuchania rozpoczną się 9 października i potrwają dwa tygodnie. Uroczysta Gala Wręczenia Nagród, połączona z pierwszym Koncertem Laureatów, odbędzie się 23 października, a drugi występ laureatów – 24 października. Przesłuchania oraz oba poznańskie koncerty zaplanowano w Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza; trzeci Koncert Laureatów odbędzie się 25 października w Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Uczestników oceni międzynarodowe jury pod przewodnictwem skrzypka Bartłomieja Nizioła, laureata I Nagrody Konkursu z 1991 roku. W jego składzie znajdą się wybitne osobowości świata muzyki.

Pierwszy etap obejmie występy solowe i wykonania z fortepianem, a program każdego uczestnika potrwa od 25 do 30 minut. Do II etapu zakwalifikują się 24 osoby, które zagrają recitale z fortepianem, obejmujące sonatę i utwór wybrany z regulaminowej listy. Znajdują się na niej kompozycje m.in. Griega, Schuberta, Pendereckiego i Paganiniego.

W III etapie wystąpi 12 osób, którym będzie towarzyszyć Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus. Każdy uczestnik wykona jeden z czterech utworów: 'Concerto-Notturno op. 13' M.P. Góreckiego, 'Koncert skrzypcowy' A. Panufnika, 'Vox Amoris: Fantazję na skrzypce i orkiestrę smyczkową' P. Vasksa albo 'Concertino op. 42' M. Weinberga.

Do półfinału, czyli IV etapu, zakwalifikuje się sześcioro uczestników. Każdy z nich wykona z Orkiestrą Filharmonii Poznańskiej jeden z sześciu koncertów przewidzianych w programie. W finale uczestnicy zagrają z tą samą orkiestrą jeden z dwóch koncertów skrzypcowych Henryka Wieniawskiego.

Pula nagród regulaminowych wynosi 120 tysięcy euro, a zwycięzca otrzyma połowę tej kwoty. Za drugie miejsce przewidziano 30 tys. euro, za trzecie – 15 000 euro. Pozostali laureaci otrzymają równorzędne nagrody po 5 000 euro brutto; konkursowi towarzyszyć będą też nagrody pozaregulaminowe i specjalne.

Organizatorzy będą publikować relacje z kolejnych etapów na Instagramie i Facebooku – zarówno z estrady, jak i zza kulis. Konkurs będzie transmitowany w internecie. Konkurs będzie można śledzić także w Programie 2 Polskiego Radia, TVP Kultura i TVP Kultura 2.

Zofia Olesik, zwyciężczyni 11. edycji Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego im. Zdzisława Jahnkego, została zakwalifikowana do Konkursu Wieniawskiego bez udziału w preselekcjach.

Trasa laureatów 17. edycji jest zaplanowana na 2027 rok. Występy mają odbyć się m.in. w Filharmonii Berlińskiej, Concertgebouw w Amsterdamie, Sala São Paulo i National Concert Hall w Tajpej. Trasa laureatów poprzedniej edycji, zorganizowana w 2023 roku, spotkała się z dużym zainteresowaniem publiczności i partnerów w kraju oraz za granicą.

Wybrani laureaci otrzymają również zaproszenia do udziału w Gdańskim Festiwalu Muzycznym, Festiwalu Muzyki Kameralnej „Wieczory w Arsenale” im. Jana Staniendy, Festiwalu Muzycznym im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju oraz Festiwalu im. Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju. Pełna lista nagród pozaregulaminowych ma zostać ogłoszona przed rozpoczęciem wydarzenia.

Organizatorem konkursu jest Towarzystwo Muzyczne im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu, które kontynuuje tradycje najstarszego świeckiego stowarzyszenia muzycznego w Polsce. Organizacja powstała 2 maja 1885 roku jako Koło Śpiewackie Polskie. W okresie zaboru pruskiego pielęgnowała polską mowę i pieśń, przeciwstawiając się germanizacji.

Po I wojnie światowej, już jako Poznańskie Towarzystwo Muzyczne, organizacja stała się jednym z najważniejszych organizatorów życia kulturalnego w stolicy Wielkopolski. Podczas II wojny światowej zniszczono znaczną część jej materialnego dorobku, ale Towarzystwo wznowiło działalność w 1945 roku i rozpoczęło jego odbudowę.

Przeniesienie konkursu z Warszawy do Poznania w 1952 roku było przełomem w historii Towarzystwa. Za wyborem miasta przemawiały m.in. warunki, jakie zapewniała aula Uniwersytetu Poznańskiego, obecnie Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, oraz związki patrona z Poznaniem i Wielkopolską: Henryk Wieniawski występował w regionie 16 razy.

Towarzystwo było także inicjatorem i współorganizatorem Międzynarodowego Konkursu Lutniczego im. Henryka Wieniawskiego. Było współgospodarzem ogólnopolskich konkursów skrzypcowych, altówkowych, wiolonczelowych, kontrabasowych i lutniczych oraz organizatorem Festiwalu „Bezsenność”. Gromadzi dokumenty i pamiątki związane z patronem, a także wydaje publikacje o jego życiu i twórczości.

Pełne informacje, w tym link do sprzedaży biletów i program konkursu, są dostępne na stronie internetowej wydarzenia.

_{Źródło: Urząd Miasta Poznania}